Home

Bureau

Diensten

Projecten

Downloads

Offerte

Bouwhistorische verkenning Vlaardingen | Houtloods

object:

bouwjaar:

opdrachtgever:

architect:

werkzaamheden:

datum:

 

omschrijving:

Industrieel pand

ca. 1898

Mavadel Properties

Wubben.Chan

bouwhistorisch onderzoek

juni 2017

 

 

De geschiedenis van Vlaardingen gaat ver terug in de tijd. De plaats ontstond aan de rivier/kreek de Vlaarding die hier in de Maas uitmondde. In 1273 werden tolprivileges verleend wat aangeeft dat er een redelijke hoeveelheid verkeer over water langs of door de stad voer1. In 1327 kreeg Vlaardingen bovendien stadsrechten. Zoals in veel steden gebruikelijk, werd ter plaatse rechtgesproken. Afhankelijk van de misdaad kon men op verschillende wijze ter dood veroordeeld worden. Een hiervan was door middel van het koord waarbij men op de Markt werd opgehangen onder toeziend oog van de inwoners. Daarna werd het dode lichaam versleept naar het “Galgevelt der stede Vlaerdinge en aldaer ook ten exemple aen de galge opgehangen’ Dat dit veld vlak voor de haven lag met de vele passanten die er voorbij voeren is dan ook niet verwonderlijk. De kade langs dit veldje was tot ver in de 20e eeuw een doodlopend stukje weg dat alleen toegang bood tot enkele bedrijfjes die hier waren waaronder Houtzaagmolen De Roos. Op 5 oktober 1736 vond de laatste ophanging plaats

 

De onderzochte houtloods maakte onderdeel uit van een ensemble van gebouwen die behoorde bij de inmiddels verdwenen houtzaagmolen De Roos. Dergelijke molens vervingen vanaf het einde van de 16e eeuw het zagen met de hand. De snelheid die daarmee gewonnen werd zorgde ervoor dat de meeste steden een dergelijke molen kregen. De Zaanstreek had als eerste rond 1600 houtzagerijen en een levendige houthandel en concentreerde zich vooral hierop rond 1730. Vanaf de tweede helft van de 18e eeuw nam ook de invoer van gezaagd hout uit het buitenland toe. Vlaardingen kreeg pas in 1780 een houtzaagmolen. Deze werd gebouwd door Jan van Bommel met financiele ondersteuning van zijn schoonvader Joost Roos. Dat de molen ten zuiden van Vlaardingen vlak aan de Maas lag is niet verwonderlijk. De Maas was een van de belangrijkste vaarrouten voor de zogenaamde houtvlotten die vanuit Duitsland via Dordrecht naar onder meer België voerden4. De in Dordrecht gekochte boomstammen werden hier van de vlotten losgemaakt en kwamen via de Molensloot in ‘Het Balkengat’ een meer naast de molen. Het hout kon hier verder ‘wateren’ voordat het gezaagd werd. Het scheepsverkeer in en uit de Oude Haven werd hierdoor niet gehinderd.

 

Omdat het gewaterde en gezaagde hout ook gedroogd moest worden was de houtdroogloods een van de essentiële gebouwen bij een molenbedrijf. Doordat een dergelijke loods geen vloeren of gesloten wanden bezat viel een houtloods ook niet onder de term pakhuis zoals bij andere molens. Ze waren uitsluitend bedoeld om het opgeslagen hout op een natuurlijke wijze te drogen. Op de kadastrale minuut uit 1822 lijkt het erop dat de molen apart staat aangegeven ten opzichte van een rechthoekig gebouw. Het is niet aannemelijk dat het hier om de desbetreffende loods gaat. Deze is oorspronkelijk aan de noordzijde van de weg gebouwd, maar later verplaatst.

De molen was verschillende keren van eigenaar gewisseld toen het uiteindelijk rond 1840 in handen kwam van Isaak Samuel Figee.

 

Isaak Samuel Figee kocht in 1840 de molen voor Fl. 6000,-. In 1841 werd de molen door brand getroffen en bleken de herstelwerkzaamheden totaal Fl. 23.000,- te zijn. Aannemelijk is daarom dat het hier niet alleen ging om de heroprichting van de molen maar waarschijnlijk ook de bouw van andere pand-en. Toen het terrein in 1884 werd verkocht door de erfgenamen van de toenmalige molenaar Pieter Karel Drossaert voor Fl. 14.000,-, zat ook het terrein met houtloods aan de noordzijde van de Galgkade bij de verkoop. Hoewel het mogelijk is dat de houtloods uit deze periode dateert is het niet aannemelijk. Vergelijkbare loodsen met ronde afwerkingen in de overstek (zijgevels) dateren over het algemeen van na 1900.

 

De nieuwe eigenaar Willem Noordijk bouwde het geheel om tot een stoomhoutzaagmolen waarbij de windmolen zelf verdween4. Door de toenemende productie en het handelen in hout, kwamen er meerdere loodsen op het terrein. De houthandel werd in 1891 overgenomen door de gebroeders Cornelis en Adriaan van Buüren van Heyst.

De eerste plattegronden van het terrein dateren uit begin 20e eeuw. De betreffende houtloods stond toen aan de noordzijde van de Galgkade die op dat moment nog een klein weggetje was. In 1949 werd de loods ingemeten en uitgewerkt door de Vlaardingse architect J. Snijders. om vervolgens te worden verplaatst naar de andere zijde van de weg.  De herbouw is echter niet gelijk aan de oorspronkelijke staat. De afstand tussen de gebinten werd vergroot van circa 2,8 m naar 4,2 m waardoor het gebouw uiteindelijk anderhalf keer breder werd. De gemetselde poeren kwamen te vervallen en het geheel kreeg een fundering op staal met plaatselijk betonnen poeren van bijna 2 m hoogte.

Heeft u vragen?

Neem  gerust  vrijblijvend  contact  met  ons  op:

Bezoekadres:
Zoeterwoudesweg 23N 
2321 GM Leiden
Postadres:
Schelpenkade 13 
2313 ZT Leiden
Telefoon:
071 5147337
Mobiel:
06 41884179  (Reinoud Boter)
email:
bureau@moned.nl

KvK-nummer: 57516006